7 września 2025 roku na niebie nad Polską rozegra się niezwykły spektakl – całkowite zaćmienie Księżyca, które dodatkowo zbiegnie się z jego superpełnią. Zobaczymy więc krwawy superksiężyc – rzadkie połączenie pełni, powiększonej tarczy i intensywnej czerwieni. Dla mnie, fotografa krajobrazu, to właśnie takie momenty są najciekawsze: mogę połączyć kosmiczne zjawisko z pięknem ziemskiego pejzażu i stworzyć obrazy, które niosą w sobie coś więcej niż czysto astronomiczną dokumentację. To opowieść o świecie widzianym w całości – i w niebie, i na ziemi.
Skąd bierze się „krwawy” Księżyc?
Zaćmienie Księżyca występuje w chwili, gdy Słońce, Ziemia i Księżyc ustawiają się niemal idealnie w jednej linii, a nasza planeta odcina do niego dopływ promieni słonecznych. Wówczas nabiera charakterystycznej czerwonej barwy – to efekt przechodzenia promieni słonecznych przez ziemską atmosferę. Krótsze fale światła, głównie niebieskie, zostają rozproszone, natomiast dłuższe, czerwone, docierają do powierzchni Księżyca, odbijają się i wracają do naszych oczu jako rudawy blask. Odcień potrafi być zmienny: od głębokiej, ciemnej czerwieni po intensywną pomarańcz. Wszystko zależy od aktualnego stanu atmosfery – jej przejrzystości, wilgotności czy obecności pyłów. We wrześniu 2025 roku efekt ten będzie szczególnie wyrazisty, ponieważ Księżyc znajdzie się w perygeum, czyli najbliżej Ziemi. Będzie wyglądał na większy niż zwykle, tworząc zjawisko tzw. superpełni.
Przeczytaj też: Jak zrobić zdjęcie Księżyca? Sprawdzone wskazówki dla początkujących i zaawansowanych fotografów
Przebieg wrześniowego zaćmienia
Zjawisko potrwa kilka godzin. Podaję dokładne godziny według czas urzędowego w Polsce. Warto jednak sprawdzić je dla swojego regionu, ponieważ będą się różnić w zależności miejsca w Polsce – na wschodzie wcześniej, na zachodzie później. Kierunek obserwacji wschodni – południowo-wschodni.
- 17:28 – początek zaćmienia półcieniowego – niewidoczna w Polsce.
- 18:27 – początek zaćmienia częściowego – niewidoczna w Polsce do godziny ok. 19.03 (np. w Białymstoku wschód księżyca zacznie się o 19.06 i już wówczas może być widoczny jako częściowo zasłonięty).
- 19:31 – początek zaćmienia całkowitego – widoczne w Polsce.
- 20:13 – maksimum zaćmienia (ale dobra widoczność różnych obiektów na niebie, w tym Drogi Mlecznej, jak w noc bezksiężycową).
- 20:53 – koniec zaćmienia całkowitego (możliwość zobaczenia i sfotografowania otoczki ozonowej – niebieskiej poświaty).
- 21:56 – koniec zaćmienia częściowego.
- 22:56 – koniec zaćmienia półcieniowego.
Poznaj skuteczne techniki kreatywnego fotografowania.
Sprawdź mój kurs fotografii online.
Poznaj Pakiet Kursów i Zaoszczędź 1000 zł
Dlaczego to zaćmienie jest tak wyjątkowe?
Przede wszystkim ze względu na czas trwania – faza całkowita potrwa aż 1 godzinę i 22 minuty. To ponad 80 minut obserwacji i fotografowania Księżyca w niezwykłych barwach, co należy do rzadkości w przypadku tego typu zjawisk. Będzie to również jedyna taka okazja w 2025 roku widoczna z Polski, dlatego warto zarezerwować termin i odpowiednio przygotować plener.
Dodatkowym atutem jest nieprzewidywalna paleta kolorów – od jasnoczerwonego po głęboki brąz. Barwa tzw. „krwawego Księżyca” zależy od kondycji atmosfery, czyli ilości pyłów, dymu czy cząstek wulkanicznych. W tym przypadku tarcza przejdzie głęboko przez ziemski cień, co zwykle skutkuje intensywniejszym, ciemniejszym zabarwieniem.
Przeczytaj też: RAW czy JPEG? Decyzja, która zmienia wszystko
Warto też sięgnąć po narzędzia planistyczne. Aplikacje takie jak PhotoPills pozwalają sprawdzić nie tylko godziny i azymut wschodu, ale też w trybie AR zobaczyć w terenie dokładne miejsce pojawienia się Księżyca. To ogromne ułatwienie, gdy chcemy zestawić go z elementem krajobrazu – wiatrakiem, cerkwią czy samotnym drzewem.
Na tle świata również mamy szczęście. Zjawisko będzie w pełni widoczne w Azji, częściowo w Europie i Afryce przy wschodzie Księżyca, a w Australii i Nowej Zelandii przy jego zachodzie. Ameryka tym razem zostanie go pozbawiona. Polska znajdzie się w gronie nielicznych miejsc, gdzie będzie można podziwiać całe widowisko od początku do końca.
Księżyc nisko nad horyzontem – plusy i minusy
Ważne: Zaćmienie będzie widoczne w momencie, gdy Księżyc znajdzie się nisko nad horyzontem. Zapewnij sobie dobry punkt obserwacji.
Zalety:
- To najlepszy czas do astrofotografii krajobrazowej – Księżyc można wkomponować z elementami pejzażu (wiatrak, drzewo, góry, wieża kościelna).
- Wydaje się wtedy większy – to złudzenie optyczne, ale działa na korzyść zdjęcia.
- Może dodatkowo przybrać barwę pomarańczową lub czerwoną, co będzie niezwykłym zjawiskiem.
- Na Podlasiu czy na Podkarpaciu Księżyc wzejdzie około pół godziny przed pełnym znalezieniem się w cieniu Ziemi. Będzie łatwiej go dostrzec i zobaczyć zbliżanie się do fazy całkowitej.
Wady:
- Nisko nad horyzontem światło przechodzi przez grubszą warstwę atmosfery. To osłabia kontrast i ostrość obrazu (tzw. ekstynkcja atmosferyczna).
- Łatwo o przeszkody – drzewa, pagórki czy chmury na linii widzenia.
- Faza maksymalna całkowitego zaćmienia Księżyca o godz. 20:11 w całym kraju widoczna będzie już nad horyzontem, ale przy niewielkiej elewacji od około 4 stopni nad horyzontem (północny-zachód kraju) do około 10 stopni nad horyzontem (Podlasie). Tak niska pozycja oznacza, że bez względu na położenie obserwatora w Polsce konieczny będzie dostęp do odsłoniętego wschodniego i południowo-wschodniego horyzontu.
Podlasie Piękno Natury
Poznaj niesamowity klimat Podlasia, który odchodzi w zapomnienie
ALBUM / E-book | Plik Elektroniczny w Formacie .PDF
Sprzęt fotograficzny
Do fotografowania zaćmienia warto przygotować się sprzętowo. Najważniejszy jest aparat umożliwiający pracę w trybie manualnym i odpowiednio dobrany obiektyw. Jeśli celem jest pokazanie samej tarczy Księżyca, najlepiej sprawdzi się jak najdłuższa ogniskowa. Przy ujęciach z krajobrazem optymalne są obiektywy z zakresu 300–600 mm, które pozwalają zachować właściwe proporcje. Szeroki kąt z kolei sprawi, że Księżyc będzie niewielką plamką, ale w zamian można podkreślić pejzaż i jego relację z niebem.
Nieodzownym elementem jest stabilny statyw – solidnie skręcony i ustawiony w pewnym miejscu, bo podczas długiej sesji trzeba będzie kilkukrotnie korygować ustawienie aparatu, śledząc przesuwający się Księżyc. Warto korzystać z wężyka spustowego albo samowyzwalacza, by uniknąć drgań. Jeśli jednak zdecydujemy się na fotografowanie „z ręki”, należy pamiętać o włączeniu stabilizacji obrazu w aparacie lub obiektywie.
Do nocnych plenerów przydaje się też latarka czołowa z czerwonym światłem – nie zaburza adaptacji wzroku do ciemności i ułatwia spakowanie sprzętu po zakończonych zdjęciach. W wilgotne noce dobrze sprawdzają się opaski grzewcze zakładane na obiektyw, które chronią soczewkę przed zaparowaniem. Ponieważ dłuższe sesje w chłodniejszych warunkach szybko wyczerpują baterie, koniecznie trzeba też zabrać ze sobą zapasowe akumulatory.
Przeczytaj też: Balans bieli w fotografii. Ta mała zmiana drastycznie poprawi twoje zdjęcia
Kompozycja i mój sposób patrzenia
Nie jestem fotografem astronomicznym – interesuje mnie nie tyle samo „zdjęcie Księżyca”, co uchwycenie go w pejzażu. To połączenie daje zdjęciu sens i kontekst.
- Pierwszy plan: wiatrak, samotne drzewo, cerkiewna wieża czy linia pól – te elementy sprawiają, że Księżyc staje się częścią opowieści o miejscu.
- Proporcje: wielkość Księżyca względem obiektu zależy od odległości fotografa od pierwszego planu. Im dalej staniesz, tym łatwiej uzyskasz efekt „dużego Księżyca” obok wybranego elementu.
- Sekwencja zdjęć: warto zaplanować serię, dokumentującą kolejne etapy zaćmienia – od częściowego do całkowitego.
Praktyka w terenie – o czym łatwo zapomnieć?
- Wilgoć i zaparowanie – wrześniowe noce bywają wilgotne, opaska grzewcza lub choćby osłona przeciwsłoneczna jest wówczas wybawieniem.
- Naładowane akumulatory – lub możliwość ładowania przez USB-C.
- Mokra optyka – miej ściereczkę z mikrofibry.
- Owady i chłód – repelent na komary i ciepła odzież to podstawa.
- Planowanie miejsca – sprawdź teren wcześniej, przed zdjęciami (najlepiej w dzień). Krzaki, pagórki czy pola mogą uniemożliwić zaplanowany kadr.
- Cierpliwość – fotografowanie takich zjawisk to często wyścig z czasem, pogodą i warunkami.
Zaćmienie Księżyca 7 września 2025 roku będzie niezwykłą okazją, by połączyć astronomiczny spektakl z pięknem ziemskiego krajobrazu. Dla mnie właśnie to jest najważniejsze w astrofotografii krajobrazowej – nie chodzi o samą dokumentację astronomicznego faktu, lecz o stworzenie obrazu, w którym Księżyc staje się częścią większej opowieści. Bo dopiero wtedy rodzi się fotografia, która zostaje w pamięci na długo. Zabierz aparat, zaplanuj kadr w PhotoPills, przygotuj się na chłód i wilgoć… i trzymaj kciuki za bezchmurne niebo. To ponad 80 minut magii, której nie warto przegapić.
Komplety przewodnik o fotografii księżyca w pełni znajdziesz tutaj: https://waskiel.pl/jak-zrobic-zdjecie-ksiezyca/
Moje NAJNOWSZE ZDJĘCIA znajdziesz w GALERII na stronie: https://waskiel.pl/podlasie/
Pamiętaj, że mój blog jest bogatym źródłem informacji i inspiracji dla fotografów.
Jeżeli cenisz treści, które dla Ciebie przygotowuję,
masz możliwość wyrażenia swojego uznania,
na przykład poprzez zafundowanie mi symbolicznej, wirtualnej kawy.
